Autor: Anna Dąbrowska

20 lutego 2015 roku odbyła się oficjalna wizyta w Polsce komisarz Unii Europejskiej ds. transportu Violety Bulc, pierwsza od czasu objęcia przez nią stanowiska w listopadzie 2014 roku. Komisarz Bulc wykorzystała to spotkanie, aby poinformować o głównych priorytetach w zakresie polityki transportowej podczas swojej kadencji.

Pierwszy z nich to cyfryzacja usług transportowych. Komisarz Bulc podkreśliła, że realizacja tego priorytetu ma ułatwić wprowadzenie intermodalności i interoperacyjności przewozów, pomoże ograniczyć emisję CO2, lepiej zarządzać ruchem, poprawi efektywność, niezawodność i bezpieczeństwo transportu. Drugim ważnym obszarem jest zwiększenie wykorzystania paliw alternatywnych i elektryfikacja środków transportu, jako przedsięwzięć przyczyniających się do zwiększenia niezależności energetycznej Unii Europejskiej. Z kolei umiędzynarodowienie europejskiego sektora transportowego, a także zachęcanie usługodawców unijnych do zwiększenia ich obecności na rynkach światowych to trzeci priorytet, który wymieniła komisarz. Dzięki tym działaniom Unia Europejska ma szansę stać się eksporterem nie tylko technicznych standardów transportowych, ale też socjalnych, a także tych w dziedzinie ochrony środowiska.

Pani komisarz przedstawiła również założenia nowego planu inwestycyjnego Unii Europejskiej mającego uruchomić w najbliższych latach inwestycje o wartości 315 mld euro i pobudzić gospodarkę zjednoczonej Europy. Plan ten, zwany również „planem Junckera”, od nazwiska przewodniczącego Komisji Europejskiej, składa się z trzech głównych elementów: utworzenia Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych – EFIS, stworzenia wykazu potrzebnych do realizacji projektów i powiązania ich z programem pomocy, a także przygotowania planu działania, który pomoże zlikwidować utrudnienia regulacyjne w zakresie przepisów i narzędzi finansowania. Realizacja planu Junckera ma przyczynić się do stworzenia nowych miejsc pracy i uczynić nasz kontynent atrakcyjnym miejscem dla inwestorów.

W czasie swojej wizyty, pani komisarz Bulc znalazła również czas na udzielenie nam wywiadu na temat możliwości rozwoju i finansowania innowacji w transporcie, logistyce i infrastrukturze. Z panią komisarz rozmawiała Anna Dąbrowska, redaktor naczelna Transportu i Komunikacji.

Anna Dąbrowska: Jednym z głównych ograniczeń we wdrażaniu alternatywnych źródeł energii dla transportu, w tym mobilności elektrycznej, jest brak infrastruktury zasilania takich pojazdów. Jakie są plany i narzędzia dla wsparcia rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych?

Violeta Bulc: Już dziś wdrożonych jest kilka mechanizmów wspierających rozwój infrastruktury paliw alternatywnych. Oczywiście mechanizmy te muszą funkcjonować w ujęciu systemowym, skoordynowane z działaniami w zakresie Unii Energetycznej. Dużym sukcesem jest wprowadzenie w ostatnich tygodniach europejskiego standardu technicznego dla złącza pojazd-infrastruktura. Brak spójności w tym zakresie prowadził do absurdalnych sytuacji, kiedy jedna stacja ładowania musiałaby posiadać 5-6 gniazdek różnego typu. Kolejnym krokiem po wprowadzeniu wspólnego europejskiego standardu, który będą musieli stosować wszyscy producenci, jest wprowadzenie publicznych punktów ładowania, które wykorzystując ten ustalony standard, nie preferują żadnego producenta samochodów.

Jeśli chodzi o infrastrukturę, są dwa poziomy infrastruktury, które muszą być finansowane, gdyż wymagają wspomagania dla dalszego rozwoju. Pierwszym są korytarza transportowe, autostrady i drogi ekspresowe, które wymagają instalacji stacji ultraszybkiego ładowania. Pierwsze sieci pilotażowe będą korzystały z finansowania w ramach sieci TEN-T, ale jest to również typ projektów, które idealnie pasują do finansowania w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych i mamy nadzieję, że kraje członkowskie i partnerzy prywatni zgłoszą do EFIS tego typu projekty.

Jak już wspomniałam, są dwa poziomy, na których należy rozważać finansowanie infrastruktury ładowania pojazdów elektrycznych. Drugim, po głównych korytarzach transportowych, jest infrastruktura miejska i aglomeracyjna. Tutaj problem jest nieco poważniejszy, bo gdyby każdy mieszkaniec miasta miał samochód elektryczny, spowodowałoby to załamanie systemu energetycznego. Niemniej jednak, problem ten może być rozwiązany dzięki wdrożeniu inteligentnych sieci przesyłowych (Smart Grids) oraz zastosowaniu mechanizmów cenowych stymulujących równomierne rozłożenie ładowań w czasie. Jest to jeden z ważniejszych zagadnień, które będą rozważane w najbliższych latach.

Należy przy tym podkreślić, że temat pojazdów elektrycznych nie dotyczy tylko motoryzacji indywidualnej. Komisja Europejska kładzie duży nacisk również na elektryfikację transportu publicznego. Rezultaty z krajów, które już przeprowadziły wdrożenia pilotażowe, wskazują, że to jest właściwa droga. Jeśli myślelibyśmy tylko o elektryfikacji transportu indywidualnego, mogłoby to doprowadzić do jeszcze większego wzrostu zatłoczenia na drogach.

Anna Dąbrowska: Polska właśnie zgłosiła do funduszy Łącząc Europę projekt pilotażowego wdrożenia infrastruktury ładowania pojazdów elektrycznych na dwóch odcinkach autostrad. Czy uważa Pani, że to jest krok w dobrym kierunku, zgodny z priorytetami na najbliższe lata?

Violeta Bulc: Tak, oczywiście. Takie projekty w pełni wpisują się w strategie Komisji Europejskiej. Ale też warto wspomnieć, że już dziś w Polsce są przykłady dobrych praktyk w obszarze transportu publicznego, na przykład pierwsza publiczna linia autobusowa w Warszawie obsługiwana przez pojazdy elektryczne. Mieliśmy okazję spotkać się z przedstawicielami mieszkańców i są w pełni zadowoleni z takiego rozwiązania. Mamy nadzieję, że zarządy transportu publicznego będą coraz szybciej i w coraz większym stopniu wdrażać tego typu projekty.

Anna Dąbrowska: Chciałabym jeszcze zapytać o nowy mechanizm finansowania projektów inwestycyjnych – Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych. Jak będzie funkcjonował ten mechanizm i w jaki sposób może zostać wykorzystany dla projektów transportu i infrastruktury transportowej?

Violeta Bulc: Plan Junckera jest w tej chwili w trakcie analiz i precyzowania szczegółów. Na razie ustalony został proces zarządzania programem – będzie to proces trójstopniowy, angażujący trzy grupy ekspertów: grupę pierwszą, pełniącą funkcje doradcze i wspomagającą proces przygotowania projektów, grupę drugą, odpowiedzialną za techniczną ocenę projektów i analizującą ich wykonalność, oraz Komitet Sterujący, oceniający efektywność ekonomiczną i społeczną i podejmujący ostateczne decyzje o finansowaniu. Wiadomo też, że wszystkie projekty, które będą ubiegać się o finansowanie z EFIS, muszą spełniać trzy kluczowe warunki: posiadać pozytywne wskaźniki ekonomiczno-społeczne, być gotowe do wdrożenia w ciągu najbliższych trzech lat i tworzyć wartość dodaną dla Europy, czyli spełniać unijne cele w zakresie inteligentnego transportu i ekologicznej mobilności.

Ważnym elementem nowego mechanizmu finansowania jest również możliwość łączenia środków z różnych funduszy i programów. Jest to szczególnie istotne w przypadku projektów dotyczących infrastruktury transportowej, które generują mniej korzyści czysto finansowych, a więcej tych o charakterze długoterminowym, powstających w wymiarze społeczno-ekonomicznym. Dotychczas, z tego właśnie powodu, trudno było pozyskać do takich projektów inwestorów prywatnych. Obecnie, zapewniając gwarancje europejskie, sytuacja może się zmienić. Mamy też korzystne warunki ogólnogospodarcze, gdyż część banków ma ujemne stopy procentowe, co zachęca do długoterminowego inwestowania w projekty o niskiej, ale pewnej i stabilnej stopie zwrotu. Jak dotąd, wstępna odpowiedź inwestorów jest bardzo pozytywna. Przygotowaliśmy listę około 2000 projektów, które mogą być przedmiotem finansowania, o łącznej wartości ponad 1 300 mld euro. Oczywiście nie wszystkie z nich przyciągną inwestorów, ale ważne jest to, że pula projektów jest duża, a część z nich od razu zwróciła uwagę sektora prywatnego. Dlatego uważamy, że planowane 315 mld euro zaangażowanego kapitału jest wielkością realną i Europa będzie w stanie przedstawić dość projektów, aby te założenia zrealizować.

Anna Dąbrowska: Dziękuję za rozmowę.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.